Vào 11 giờ 30 phút trưa ngày 30/04/1975, thắng lợi vang dội của chiến dịch Hồ Chí Minh đã góp phần dẫn đến cuộc Tổng tiến công và nổi dậy mùa xuân 1975 thành công rực rỡ, mở ra một kỷ nguyên mới cho lịch sử dân tộc. Với mốc son chói lọi ấy, đây là một trong những bản hùng ca bất hủ trong thời đại Hồ Chí Minh, kết thúc cuộc kháng chiến trường kỳ chống đế quốc Mỹ xâm lược, giải phóng hoàn toàn miền Nam, thống nhất đất nước.
Thời cơ xuất hiện
Sau Hiệp định Paris (1973), nhân dân miền Bắc có điều kiện thuận lợi để khôi phục kinh tế và củng cố sức mạnh quân sự. Miền Bắc tập trung phát triển công nghiệp quốc phòng, củng cố hậu phương vững chắc cho cuộc chiến đấu giải phóng miền Nam. Đồng thời, chính phủ Việt Nam Dân Chủ Cộng Hòa cũng chuẩn bị sẵn sàng cho các tình huống quân sự có thể xảy ra nếu phía Mỹ và chính quyền Sài Gòn không tuân thủ Hiệp định Paris.
Ngày 27/1/1973, Hiệp định về chấm dứt chiến tranh, lập lại hòa bình ở Việt Nam
đã được ký kết tại Trung tâm Hội nghị quốc tế Kléber, ở Paris, Pháp.
Tại miền Nam
Chính quyền Sài Gòn dưới sự lãnh đạo của Nguyễn Văn Thiệu và sự hỗ trợ từ Mỹ, vẫn cố gắng duy trì sự kiểm soát ở miền Nam, không thực hiện đầy đủ các điều khoản trong Hiệp định Paris. Quân đội Việt Nam Cộng Hòa tiếp tục nhận viện trợ quân sự từ Mỹ, đồng thời tiến hành các chiến dịch quân sự để chiếm lại các khu vực do lực lượng cách mạng kiểm soát. Tuy nhiên, chính quyền Sài Gòn ngày càng rơi vào khủng hoảng do thất bại trong việc duy trì kiểm soát và làm mất lòng tin của dân chúng. Cùng với tăng cường đấu tranh ngoại giao, vạch mặt bản chất hiếu chiến của Mỹ và chế độ Sài Gòn, cô lập chúng trên trường quốc tế và ngay trên đất Mỹ, thực tế ở Sài Gòn - Gia Định lúc đó cũng cho thấy rằng sự suy sụp của chính quyền Sài Gòn là điều tất yếu.
Trên trường quốc tế
Cuộc chiến tranh Việt Nam bước vào giai đoạn cuối khi sự quan tâm và can thiệp của các cường quốc, đặc biệt là Mỹ, dần suy giảm. Sau nhiều năm lún sâu vào xung đột mà không đạt được mục tiêu, chính quyền Mỹ thực hiện chiến lược “Việt Nam hóa chiến tranh,” rút dần quân đội và chuyển giao trách nhiệm chiến đấu cho Quân lực Việt Nam Cộng hòa. Cùng với đó, Hiệp định Paris năm 1973 đánh dấu bước ngoặt khi Mỹ và các đồng minh chính thức chấm dứt sự hiện diện quân sự ở Việt Nam. Tình hình quốc tế cũng không còn thuận lợi cho chính quyền Sài Gòn, khi các nước đồng minh của Mỹ như Hàn Quốc và Úc lần lượt rút quân dưới sức ép nội bộ. Phong trào phản chiến mạnh mẽ tại Mỹ và châu Âu càng làm suy giảm sự ủng hộ đối với cuộc chiến, khiến Mỹ từ chối can thiệp thêm. Trước bối cảnh đó, lực lượng cách mạng miền Nam, được sự hậu thuẫn từ miền Bắc, đã nắm bắt thời cơ để đẩy mạnh tiến công.
Chiến thắng liên tiếp
Bắt đầu từ tháng 3 năm 1975, chiến thắng lớn ở Tây Nguyên, đặc biệt là việc giải phóng Buôn Ma Thuột đã tạo ra bước ngoặt quan trọng trong cuộc chiến. Thắng lợi này phá vỡ hệ thống phòng thủ quan trọng của quân đội Sài Gòn, đưa cuộc tiến công chiến lược ở Tây Nguyên phát triển thành tổng tiến công chiến lược trên toàn miền Nam. Tiếp đến không thể không kể đến là Chiến dịch Huế - Đà Nẵng, quân đội ta giành thế áp đảo quân thù. Những thất bại này của quân đội Sài Gòn khiến lực lượng của chúng bị suy yếu nghiêm trọng và mất khả năng phòng thủ ở khu vực miền Trung, mở đường cho cuộc tiến công vào Sài Gòn. Vì thế, Chính quyền Nguyễn Văn Thiệu phải đối mặt với sự khủng hoảng trầm trọng về chính trị và quân sự. Quân đội Sài Gòn suy giảm tinh thần chiến đấu sau nhiều thất bại, trong khi đó, dân chúng ngày càng mất lòng tin vào chính quyền này.
Quyết định chính thức
Trước tình hình quân sự và chính trị thuận lợi, Bộ Chính trị và Quân ủy Trung ương quyết định tận dụng thời cơ, tiến hành một cuộc tổng tiến công cuối cùng để giải phóng hoàn toàn miền Nam trước mùa mưa (5/1975). Chiến dịch Hồ Chí Minh được lên kế hoạch kỹ lưỡng nhằm tiến công trực tiếp vào Sài Gòn, thủ đô của chính quyền Sài Gòn, với quyết tâm nhanh chóng kết thúc cuộc chiến tranh kéo dài hơn 20 năm.
Như vậy, trước chiến dịch Hồ Chí Minh, cả về tình hình quân sự, chính trị, và quốc tế đều tạo ra cơ hội thuận lợi để quân dân ta mở cuộc tổng tiến công, giải phóng miền Nam và thống nhất đất nước, toàn thành phố đã ở trong tư thế sẵn sàng nổi dậy.
Bộ Chính trị họp quyết định chiến dịch tấn công giải phóng Sài Gòn.
Tác phẩm "Lửa trào trong mắt" được sáng tác bởi thành viên của dự án Sao Vàng.
Chiến dịch Hồ Chí Minh, khởi động vào tháng 4 năm 1975, là đỉnh cao của cuộc đấu tranh giải phóng miền Nam và thống nhất đất nước. Nguyên nhân dẫn đến chiến dịch này bắt nguồn từ việc Hiệp định Paris 1973 không được thực hiện đúng cam kết như đã định. Dù Mỹ đã rút quân, nhưng vẫn tiếp tục viện trợ quân sự và kinh tế cho chính quyền Việt Nam Cộng Hòa, khiến họ tiếp tục các hoạt động quân sự thù địch chống lại lực lượng cách mạng. Trước tình hình đó, Đảng Cộng sản Việt Nam nhận thấy cần phải sử dụng bạo lực cách mạng để giải phóng miền Nam. Quyết tâm này được đưa ra tại Hội nghị Trung ương Đảng lần thứ 21 vào tháng 7 năm 1973, khẳng định sự chuẩn bị toàn diện cho một cuộc tấn công quy mô lớn. Đến năm 1975, chuỗi chiến thắng từ Tây Nguyên, Huế đến Đà Nẵng đã làm suy yếu nghiêm trọng quân đội Sài Gòn và mở đường cho cuộc tổng tiến công vào Sài Gòn. Chính quyền Sài Gòn suy tàn nhanh chóng, khi cả hệ thống quân sự và chính trị đều bị đánh bại. Tận dụng thời cơ, chiến dịch Hồ Chí Minh được phát động, kết thúc với thắng lợi vang dội vào ngày 30/ 04/1975, giải phóng hoàn toàn miền Nam, chấm dứt chiến tranh và thống nhất đất nước.
"Nóng bỏng lời kêu gọi của Trung ương
Cả nước hành quân ra tuyến lửa"
(Tố Hữu)
Hình ảnh quân và dân ta chuẩn bị cho Chiến dịch Hồ Chí Minh.