1. TRÊN HƯỚNG TIẾN CÔNG TỪ TÂY BẮC...
Thực hiện mệnh lệnh của Bộ Tư lệnh chiến dịch, đêm 29, rạng sáng ngày 30-4-1975, các binh đoàn chủ lực trên từng hướng đồng loạt tiến công vào nội đô, đánh chiếm các mục tiêu then chốt của chiến dịch.
5 giờ ngày 30 tháng 4 năm 1975
Quân đoàn 3 với lực lượng đột kích thọc sâu chủ yếu là Sư đoàn 10 tăng cường, từ bàn đạp dọc đường số 1 (phía bắc ngã ba Bà Quẹo), được pháo binh chiến dịch và pháo quân đoàn chi viện bắn phá liên tục vào sân bay Tân Sơn Nhất, Bộ Tổng tham mưu quân đội Sài Gòn, Bộ tư lệnh quân dù, Bộ tư lệnh thiết giáp, Bộ tư lệnh không quân..., đã đồng loạt hành tiến bằng cơ giới hướng vào sân bay Tân Sơn Nhất và Bộ tổng tham mưu quân đội Sài Gòn.
Quân cách mạng giải phóng sân bay Tân Sơn Nhất tháng 4-1975.
(Ảnh: ĐINH QUANG THÀNH.)
Bộ đội lên máy bay vận tải vào miền Nam tham gia chiến dịch Hồ Chí Minh, giải phóng Sài Gòn (tháng 4/1975).
(Ảnh: TTXVN).
Quân cách mạng giải phóng sân bay Tân Sơn Nhất tháng 4-1975.
(Ảnh: ĐINH QUANG THÀNH.)
Sau khi tiêu diệt quân địch cố thủ ngã tư Bảy Hiền, đội hình thọc sâu Sư đoàn 10 tiếp tục phát triển.
Đến trưa 30-4
Trung đoàn 24 (Sư đoàn 10) đã làm chủ hoàn toàn sân bay Tân Sơn Nhất, Trung đoàn 28 (Sư đoàn 10) làm chủ Bộ tổng tham mưu quân đội Sài Gòn.
2. TRÊN HƯỚNG BẮC SÀI GÒN...
... do Quân đoàn 1 đảm nhận
Nhiệm vụ của Quân đoàn 1 là bao vây tiêu diệt đối phương ở Phú Lợi, Bến Cát, Bình Dương, Lai Khê, Tân Uyên; ngăn chặn Sư đoàn 5 Việt Nam Cộng hòa rút về nội đô và vô hiệu hóa đơn vị này; tấn công đánh chiếm Bộ Tổng Tham mưu Việt Nam Cộng hòa, các bộ tư lệnh binh chủng ở Gò Vấp, Bình Thạnh; tổ chức một lực lượng tấn công hợp điểm với các quân đoàn khác tại Dinh Độc Lập. Do phải hành quân gấp từ miền Bắc vào bằng mọi phương tiện thủy, bộ và đường không nên Quân đoàn 1 bắt đầu tấn công chậm một ngày so với các đơn vị khác.
Đội hình Quân đoàn vượt ngầm An Bun tháng 4/1975.
(Ảnh tư liệu.)
Lữ đoàn pháo binh 45 hành quân thần tốc trong Chiến dịch Hồ Chí Minh, tháng 4/1975. (Ảnh tư liệu).
Lữ đoàn Công binh 299 thuộc Quân đoàn 1 dùng phà đưa xe tăng vượt sông tham gia Chiến dịch Hồ Chí Minh ngày 2/4/1975.
(Hình ảnh được chụp lại tại bảo tàng Chiến dịch Hồ Chí Minh.)
Đội hình Quân đoàn 1 vượt đèo Hải Vân tham gia Chiến dịch Hồ Chí Minh ngày 7/4/1975. (Ảnh tư liệu)
Lực lượng thọc sâu của Quân đoàn vượt đường 16 tiến vào giải phóng Sài Gòn. (Ảnh tư liệu Bảo tàng Binh đoàn Quyết thắng.)
Suốt đêm 29, rạng sáng ngày 30-4...
Theo chỉ thị của Bộ tư lệnh Quân đoàn, Sư đoàn 312 cho Trung đoàn 209, Trung đoàn 141 (thiếu), các đơn vị binh chủng kỹ thuật tăng cường, được 1 tiểu đoàn bộ đội địa phương hỗ trợ, thực hiện bao vây, ngăn chặn Sư đoàn bộ binh 5 (thiếu 1 trung đoàn) quân đội Sài Gòn ở cụm cứ điểm Lai Khê.
Sư đoàn 312, Quân đoàn 1 đánh chiếm sân bay Ông Lĩnh - Bình Chuẩn trong Chiến dịch Hồ Chí Minh. (Ảnh: Tư liệu/TTXVN)
Gần trưa ngày 30-4
Địch ở cứ điểm Lai Khê kéo cờ trắng ra hàng.
Cùng thời gian...
Bộ tư lệnh Quân đoàn sử dụng Trung đoàn 165 có 10 xe tăng yểm trợ và 2 đại đội bộ đội địa phương phối hợp, tiến công căn cứ Phú Lợi. Sau đó tiếp tục đánh chiếm thị xã và tiểu khu Bình Dương, bảo đảm hành lang cho lực lượng đột kích thọc sâu của Quân đoàn tiến vào thành phố.
Đội hình thọc sâu Sư đoàn 320B đập tan hệ thống phòng ngự chi khu quân sự Lái Thiêu, mở toang “cánh cửa cứng” cuối cùng trên hướng Bắc tiến vào nội đô Sài Gòn.
Sư đoàn 320B tiến công tiêu diệt địch ở trung tâm huấn luyện Huỳnh Văn Lương. (Ảnh tư liệu).
Rạng sáng ngày 30-4...
Trung đoàn 27 (Sư đoàn 320B) được tăng cường đại đội 3 xe tăng thuộc Lữ đoàn 202 phát triển tiến công cầu Bình Phước và bộ tư lệnh các binh chủng địch theo kế hoạch. Nhưng khi đến giáp cầu Vĩnh Bình, Trung đoàn 27 bị lực lượng địch phòng thủ ở đây chặn đánh quyết liệt. Cuộc chiến đấu giành giật cầu Vĩnh Bình diễn ra vô cùng ác liệt.
Bộ đội Sư đoàn 320 tiến công chiếm quận lỵ Thầm Mẫn.
(Ảnh tư liệu).
3. Ở HƯỚNG TÂY NAM...
Tham mưu trưởng Lê Đức Anh (thứ ba, từ trái sang) trong cuộc họp Bộ chỉ huy miền tại căn cứ Lộc Ninh, tỉnh Bình Phước, năm 1972. (Ảnh tư liệu).
Đêm ngày 29-4, lực lượng đột kích chủ yếu của Đoàn 232 do Sư đoàn 9 đảm nhiệm tiến vào nội thành Sài Gòn theo ba trục chính.
10 giờ 30 phút, ngày 30-4, sau khi tiêu diệt các trung đoàn đối phương cản đường, lực lượng thọc sâu Sư đoàn 9 đã vây chặt biệt khu Thủ đô. Không còn đường thoát, tướng Lâm Văn Phát, tư lệnh biệt khu thủ đô đã dẫn thuộc cấp ra đầu hàng và kêu gọi sĩ quan, binh lính thuộc quyền hạ vũ khí.
4. TRÊN HƯỚNG TIẾN QUÂN QUAN TRỌNG - ĐÔNG, ĐÔNG NAM...
... nhận được chỉ thị của Thường trực Quân ủy Trung ương và Bộ Tư lệnh chiến dịch đã mật lệnh cho Quân đoàn 2 và Quân đoàn 4 “tiến công vào nội đô Sài Gòn” từ 16 giờ ngày 29-4-1975.
...Sư đoàn 325, Quân đoàn 2 đánh chiếm các mục tiêu còn lại ở khu vực Nhơn Trạch, bến phà Cát Lái (phía bắc) và thành Tuy Hạ.
...được pháo binh và xe tăng yểm trợ, Sư đoàn vượt sông Đồng Nai, đánh chiếm căn cứ hải quân Cát Lái, sau đó phát triển vào nội thành đánh chiếm bộ tư lệnh hải quân địch, phát động và hỗ trợ cho nhân dân Quận 9 nổi dậy giành quyền làm chủ.
Đồng chí Phùng Truyền, Chính trị viên Tiểu đoàn 9, tại căn cứ Hốc Bà Thức (năm 1975). (Ảnh do nhân vật cung cấp.)
5 giờ sáng ngày 30-4, đội hình thọc sâu hành tiến trên quãng đường xa lộ Biên Hòa - Sài Gòn dài gần 4km cùng các cánh quân trên bốn hướng chiến dịch đồng loạt tiến công vào nội đô Sài Gòn.
Cũng trong buổi sáng 30-4, tại khu vực thành phố Biên Hòa, Bộ tư lệnh Quân đoàn 4 cho Sư đoàn 6 tiến công đánh chiếm sở chỉ huy quân đoàn 3 địch.
Cùng lúc, Sư đoàn 341 đánh chiếm khu vực Hốc Bà Thức và phát triển ở Thủ Đức.
10 giờ, Trung đoàn 209 đánh chiếm sở chỉ huy sư đoàn 18, khu biệt động quân.
Xe tăng quân giải phóng trong Chiến dịch Hồ Chí Minh.
(Ảnh tư liệu).
Khoảng hơn 11 giờ, Trung đoàn 3 vượt cầu Ghềnh, tiến vào thành phố. Sư đoàn 7 và các đơn vị binh chủng phối hợp đánh thọc sâu, tổ chức đánh địch ở ngã ba Tam Hiệp. Sau khi tiêu diệt địch ở Tam Hiệp, tổ chức vượt cầu Ghềnh, cầu yếu, xe tăng, thiết giáp không thể qua được, nên đội hình thọc sâu phải chuyển hướng sang cầu xa lộ Đồng Nai theo hướng Quân đoàn 2 tiến vào thành phố.
Đội hình thọc sâu Quân đoàn 2 sau khi đè bẹp một số mục tiêu quan trọng ở quận Thủ Đức, đã tiến sát cầu Sài Gòn. Tại đây ta gặp sự phản kích dữ dội của địch. Nhưng trước sự phối hợp hỏa lực hiệu quả và các mũi tiến công của quân ta, địch phải bỏ vũ khí tháo chạy.
Bộ đội xe tăng trong chiến dịch Hồ Chí Minh.
(Ảnh tư liệu).
9 giờ, lực lượng đi đầu binh đoàn đột kích thọc sâu của Quân đoàn 2 tiếp tục vượt cầu Sài Gòn, tiến về phía Dinh Độc Lập. Tại phía nam cầu, Phó tư lệnh Quân đoàn 2 chỉ thị cho cán bộ Lữ đoàn xe tăng 203 điều chỉnh Tiểu đoàn 2 thiết giáp dàn đội hình, giữ cự ly, bám Tiểu đoàn 1 xe tăng đi đầu; chỉ thị cho Ban chỉ huy tiền phương Trung đoàn 66 do Trung đoàn phó Phạm Xuân Thệ phụ trách chỉ huy cán bộ, chiến sĩ Tiểu đoàn 7 bám sát đội hình xe tăng tiến vào Dinh Độc Lập, Tiểu đoàn 8 tiến vào đánh chiếm Đài phát thanh.
5. NƠI CỬA NGÕ CỦA SỰ CHIẾN THẮNG...
Đội hình Quân đoàn tiến công cổng số 1 Bộ Tổng tham mưu chính quyền Sài Gòn ngày 30/4/1975. (Ảnh tư liệu).
Đội hình Quân đoàn tiến công cổng số 2 Bộ Tổng tham mưu chính quyền Sài Gòn ngày 30/4/1975. (Ảnh tư liệu).
Vượt qua sự chống trả quyết liệt ở cầu Thị Nghè, lực lượng thọc sâu cơ động dọc theo tường rào Thảo Cầm Viên. Tiểu đoàn 1 xe tăng do Đại đội 4 dẫn đầu, tiếp cận cổng chính Dinh Độc Lập. Xe tăng đi đầu mang số hiệu 843 do Đại đội trưởng Bùi Quang Thận chỉ huy quay nòng pháo, nhấn ga, húc vào cánh cổng bên trái (từ ngoài vào). Do đột ngột gặp sức cản lớn nên xe chết máy. Chiếc xe tăng mang số hiệu 390 do Chính trị viên Vũ Đăng Toàn chỉ huy đi sau vượt lên, lao vào húc đổ cánh cổng chính cửa Dinh Độc Lập.
11 giờ 30 phút ngày 30-4-1975...
cờ Giải phóng tung bay trên nóc Dinh Độc Lập.
Đó chính là thời khắc báo hiệu Chiến dịch Hồ Chí Minh lịch sử đã toàn thắng.
11h30 phút ngày 30/4/1975, xe tăng quân Giải phóng băng qua cánh cổng sắt, đánh chiếm Phủ Tổng thống ngụy Sài Gòn, sào huyệt cuối cùng của quân địch, kết thúc oanh liệt cuộc trường chinh 30 năm chống ngoại xâm của dân tộc. (Ảnh: Mai Hưởng/TTXVN)
Xe tăng quân Giải phóng chiếm phủ Tổng thống ngụy, trưa 30/4/1975. (Ảnh: Quang Thành/TTXVN)
Quân giải phóng cắm cờ chiến thắng trên nóc Bộ Quốc Phòng quân ngụy Sài Gòn ngày 30/4/1975.
(Ảnh: Hoàng Thiểm-Vũ Tạo/TTXVN)
Xe tăng quân Giải phóng chiếm phủ Tổng thống ngụy quyền Sài Gòn, trưa 30/4/1975.
(Ảnh: Mai Hưởng/TTXVN)
Tổng thống Dương Văn Minh của nguỵ quyền Sài Gòn được các chiến sĩ quân Giải Phóng dẫn lên đài phát thanh để đọc lời tuyên bố đầu hàng. (Ảnh do một nữ kí giả người Pháp ghi lại).
Tổng thống Ngụy Dương Văn Minh cùng nội các tới Đài Phát thanh Sài Gòn tuyên bố đầu hàng vô điều kiện, kết thúc chiến tranh Việt Nam, 30/4/1975. (Ảnh: TTXVN).
“Tôi, Dương Văn Minh, Tổng thống chính quyền Sài Gòn, kêu gọi Quân lực Việt Nam Cộng Hòa hạ vũ khí đầu hàng không điều kiện quân Giải phóng Miền Nam Việt Nam. Tôi tuyên bố chính quyền Sài Gòn từ trung ương đến địa phương phải giải tán hoàn toàn, từ trung ương đến địa phương trao lại cho Chính phủ Cách mạng lâm thời miền Nam Việt Nam", tiếng Dương Văn Minh cất lên trong loa phát thanh.
Quân giải phóng chiếm Bộ chỉ huy Quân sự Sài Gòn ngày 30/4/1975 .
(Ảnh: TTXVN).
Tổng thống Dương Văn Minh đại diện nội các ngụy quyền cảm ơn cách mạng sau khi tuyên bố đầu hàng vô điều kiện, kết thúc chiến tranh Việt Nam, ngày 30/4/1975.
(Ảnh: TTXVN).
Tổng thống ngụy quyền Sài Gòn Dương Văn Minh (áo đen đeo kính) chuẩn bị tuyên bố đầu hàng tại Đài phát thanh Sài Gòn trưa 30/4/1975.
(Ảnh: TTXVN).
Quân Giải phóng chiếm Bộ Quốc phòng nguỵ quân Sài Gòn, Tổng thống Dương Văn Minh đọc lời đầu hàng, cảm ơn cách mạng, đánh dấu kết thúc chiến tranh Việt Nam trưa ngày 30/4/1975.
Dương Văn Minh vừa dứt tuyên ngôn đầu hàng, ngay tức khắc Chính ủy Bùi Văn Tùng (thuộc Lữ đoàn 203) thay mặt các đơn vị quân giải phóng đánh chiếm Dinh Độc Lập, dõng dạc đọc lời tuyên bố:"“Tôi đại diện lực lượng giải phóng miền Nam, đơn vị chiếm Dinh Độc Lập, chấp nhận sự đầu hàng không điều kiện của tướng Dương Văn Minh - Tổng thống chính quyền Sài Gòn”.
Tiếng ông Dương Văn Minh chậm rãi trên đài phát thanh, đối nghịch với sự dõng dạc, uy nghiêm trong lời chấp nhận đầu hàng của Chính ủy Bùi Văn Tùng.
Sau thời khắc ấy, Sài Gòn như sống dậy, như rung chuyển bởi tiếng hò reo của cả dân tộc. Chiến tranh đi qua, đất nước thống nhất, người người ai cũng vui sướng, cũng rạng rỡ, cũng mất ngủ, cũng thao thức vì một đất nước giờ đây không còn tiếng súng.
"Họ cứ ra bắt tay các chiến sỹ, hỏi thăm quê quán, đơn vị. Thậm chí, có người còn dòm kỹ tóc tai, quân trang quân phục… để xem ‘lính Việt Cộng’ có đúng như chế độ cũ đã tuyên truyền hay không? Rồi họ khen anh nào cũng to khỏe, đẹp trai phong trần, không như ngụy quyền Sài Gòn suốt ngày ra rả trên loa phát thanh, rồi hỏi những dự định sau giải phóng của các chiến sỹ”, cựu binh Đào Ngọc Vân tâm sự." - theo Hải Minh - VTC NEWS.
Nhân dân Sài Gòn chào mừng Uỷ ban Quân quản thành phố ra mắt ngày 7/5/1975.
(Ảnh: Lâm Hồng Long/TTXVN).
(Ảnh: TTXVN.)
Xe tăng và bộ binh quân giải phóng chiếm phủ Tổng thống ngụy quyền Sài Gòn, trưa 30/4/1975.
(Ảnh: Mai Hưởng/TTXVN).
Nhân dân Sài Gòn đổ ra đường đón chào quân giải phóng chiếm phủ Tổng thống ngụy, trưa 30/4/1975.
(Ảnh: TTXVN).
Nhân dân Sài Gòn ra đường đón chào quân Giải phóng, ngày 30/4/1975. (Ảnh: Lâm Hồng Long/TTXVN).
Sáng 7/5/1975, hơn 50 vạn nhân dân thành phố Sài Gòn – Gia Định tổ chức mít tinh mừng thành phố hoàn toàn giải phóng và hoan nghênh Ủy ban quân quản thành phố ra mắt.
(Ảnh: Văn Bảo - TTXVN).
Thanh thiếu niên Sài Gòn làm vệ sinh đường phố sau ngày giải phóng (1975). (Ảnh: Vũ Tạo/TTXVN)/
Thanh niên Quận 3, thành phố Sài Gòn mít tinh kỷ niệm 85 năm Ngày sinh Chủ tịch Hồ Chí Minh (19/5/1975).
(Ảnh: Văn Bảo/TTXVN)
Tự vệ Sài Gòn thu dọn vũ khí của quân ngụy bỏ lại khi thua chạy.
(Ảnh: Đinh Quang Thành/TTXVN)
Sau khi quân giải phóng đánh chiếm Đài Phát thanh Sài Gòn, nhân viên, cán bộ kỹ thuật của Đài đã trở lại làm việc bình thường, thông báo tin chiến thắng và tin tức hoạt động của thành phố (1975).
(Ảnh: Vũ Tạo/TTXVN)
Chiến tranh, dẫu tưởng đã đi qua, nhưng thực ra luôn đọng lại trong kí ức, thể xác và vết thương lòng của những người lính - những người quên thân, buộc phải quên thân và chấp nhận quên đi thân mình...